Prof.Dr.Kenan ÇELİK

Kişisel Web Sayfası

EKONOMİK KRİZ VE FORUM

Anasayfa » ESKİ KÖŞE YAZILARIM » EKONOMİK KRİZ VE FORUM
share on facebook  tweet  share on google  print  

EKONOMİK KRİZ VE FORUM

"ESKİ KÖŞE YAZILARIM" için, toplam 1 sonuç arasından 1 - 1 arası sonuçlar
 

kenancelik@kenancelik.com

EKONOMİK KRİZ VE FORUM

Kenan ÇELİK

 

Son günlerde Forum Trabzon alışveriş merkezindeki (AVM) olaylar, bölge ve ülke gündeminde yerini aldı. Hatta diğer AVM’lerde de etkisini gösterdi. Bu tür olaylar ekonomik krizlerin belirtileridir.

Forum Trabzon AVM’den dükkan kiralayanlar, uzun süreli kira sözleşmesi yaptılar ve kira bedellerini döviz cinsinden belirlediler. Döviz kuru yükselince de, lira cinsinden kiralar yüksek gelmeye başladı. Hemen toplanıp kepenk kapattılar, işletici firma ile pazarlığa oturdular ve istediklerini de aldılar. Peki ekonomik kriz sorunu bitti mi? Bu AVM deki dükkanların işlerinin yolunda gideceğinin garantisi var mı? Forum işleticisi firma, kiraları düşürdüğü için zarar etmeyecek mi?

Ekonomik kriz öyle bir rüzgardır ki, o rüzgara karşı yelken açmak çoğu zaman mümkün olmaz.

Ben Forum Trabzon AVM’nin yapıldığı ve işletmeye açılacağı günlere dönmek istiyorum.

Trabzon’lu işadamları, bugünkü kiracılar, bu AVM den dükkan kiralayabilmek için yapmadıkları kalmamıştı. Trabzon’da açılan bir AVM den bize dükkan vermiyorlar, illa ki marka istiyorlar, gazetelere beyanatlar, toplu resimler çektirmeler…

Acaba Forum Trabzon AVM’yi ne sanmıştılar. İnsanlar dükkanların önünde kuyruğa girecek, ellerinde poşetler dolusu paralar, “ne olur şu paralarımızı alın” mı diyeceklerdi. Döviz bazında kira sözleşmelerini yaparken, dövizin önümüzdeki beş yıl içinde bir gün mutlaka artabileceğinin hesabı yapılamadı mı? Emlak bankasından döviz bazında ev alanların başına gelenler hala hafızalarımızda değil mi? Aynı işadamları 1994 ve 2001 krizlerini de yaşamadı mı? Yaşayanların nasıl battığını görmedi mi?Üstelik gelirlerini de döviz bazında elde etmeyecekleri de kesindi.

Forum Trabzon AVM kiracılarının bir çoğunun şehir merkezinde de dükkanları var. Onlar için de kiraları indirmek için mal sahiplerine başvurdular mı?

İş yapmak, çok kazanmak, bir çok riske katlanmak demektir. Bir iş kurarken gelecekteki en az on yılı hesaplamak gerekir. Kapitalist sistem rasyonel olmayan girişimcileri hesaba katmaz. Rasyonel hareket etmeyen girişimciler de kapitalist ekonomik sistemi krize sokar, batırır.

Peki kriz yaygınlaşırsa ve bu AVM’de hiç mal satamazsanız ne yapacaksınız. Forum işleticisine gel mallarımızı satın al mı diyeceksiniz? Diyemeyeceksiniz. O zaman batacaksınız. Gayrimenkul veya nakit olanlar zararlarını finanse edebilecekler ve ayakta kalacaklar. Ama servetleri azalacak. Sonuç aynı yere gelecektir.

Diyelim ki, kiraları indirmeselerdi ne olacaktı? Sözleşmeniz var. Sizi mahkemeye verip tüm kira bedellerini sizden alacaklardı. Tamamen işletici firmanın insafına kaldınız.

Şunu unutmayın ki, forum işleticisi firma bu yaptığınız eylemden büyük ders çıkarmıştır. Bir daha aynı şeyi yapmanız durumunda, size karşı nasıl bir hamle yapacağını hesaplıyordur, hesaplamıştır. Yapmanız muhtemel diğerlerini de hesaplıyordur. Kepenk kapatma işine bundan sonra fazla güvenmeyin.

Böyle işyerleri kurulduğunda, ilk yıllarda bazı firmaların iflas edip çekilmesi, yerine yenilerinin gelmesi olayları hep olmuştur, bundan sonra da olacak. En sonunda iyi ve güçlü işletmeler forum Trabzon’da yerini alacaktır. Kapitalist sistemin ruhunda bu tür hareketlilikler vardır.

Ben forum işleticisi firmayı savunacak değilim. Onların buna da ihtiyacı yok. Tanımam zaten. Birçok ülkede nasıl ayakta kalıyorlarsa, Trabzon’da da aynı şeyleri yapacaklardır. Belki büyük bir kriz olursa onlar da batacaktır. Ama atalarımızın deyimi ile “eğri oturup, doğru konuşmak lazım”.

Trabzon’lu işadamlarına diyeceğim şudur: “Bundan böyle düşünerek atın adımlarınızı”. Kazandığınız para birimi ne ise uzun vadeli sözleşmelerinizi ona göre yapın. Döviz kurlarının yükselmesi veya düşmesi sadece Türkiye’nin elinde değil. Cari açıklarımız ortada. Dövizle işlem yapmanın riski her zamankinden daha yüksek. Aylar öncesinden söyledim ve bu köşede yazdım: “2009 yılı zor geçecek”. Okumuş muydunuz?

 

Kaynak : İlkhaber Gazetesi, 20 Kasım 2008, Perşembe
Tür : Ekonomi Tarih : 20.11.2008
[ Tüm yazılara ulaşmak için burayı tıklayınız. ]

facebook  googleplus  Twitter  Delicious  Digg this